پناه‎جویی که تازه از اروپا بازکشته است: «ما افغان‌ها از اروپا بهشت ساخته‌ایم، ولی اینطور نیست»

موقعیت: کابل
توسط

 

نوشته: پیوندگاه

کابل، افغانستان – خوش‎حال به نظر می‌رسد: حیات‌الله هومن سلفی‌هایی خود از پیست اسکی، درحال فوتبال، تفریح در فستیوال‌ها و ژست گرفتن در سواحل دریاچه‌ها را به ما نشان می‎دهد.

ولی این مهاجر بعد از یک سال تلاش برای دریافت اقامت در سویدن، حالا به کابل بازگشته است.

وی در مصاحبه‎ای به پیوندگاه می‌گوید: «شنیده بودم که سویدن جای خوبی برای مهاجرین است. شنیده بودم که بعد از یک یا دو سال زندگی، اقامت می‌دهند. می‌خواستم کار پیدا کنم تا از خانواده‌ام حمایت کنم.»

هومن فارغ‌التحصیل رشته تاریخ دانشگاه کابل است. آرزوی ادامه تحصیل در خارج از کشور را داشت، و بعد از اینکه اوضاع کشور بهتر می‎شد، شاید دوباره به افغانستان باز می‌گشت.

اما او راه دورودرازی را انتخاب کرد. بعد از پرداخت ۸۰۰۰ دالر به قاچاقچ‎بران، از کابل به پاکستان رفت و از آنجا از طریق ایران به ترکیه، و بعد هم یونان رسید. چون دیگر در اتحادیه اروپا قدم گذاشته بود، می‌توانست آزادانه‌تر سفر کند. در این مدت، یک قاچاقچی در مرز او را به قاچاقچی دیگری می‎سپرد‌ و او از طریق موتر، قطار، بس، و موترسایکل از مقدونیه، صربستان، مجارستان، اتریش، جرمنی، و دانمارک گذشت و تا این‎که بالاخره بعد از چند ماه به مقصد خود، کشور سویدن رسید.

IMG_0897

هومن در مقدونیه، منتظر ورود قطار. سلفی از هومن

او با خنده می‌گوید: «من مارکوپولوی دوم هستم.»

هومن سفر خود را با دقت مستند کرده است. او بیش از ۶۰۰ قطع عکس از این سفر را در تلفون هوشمند خود ذخیره کرده است.

ولی لبخند بزرگی که برلب دارد و مناظر زیبا فریب‌دهنده هستند: زیاد به هومن خوش نمی‌گذشت. او آهی می‌کشد و موگوید: «من جای عالی‌‌ای در آنجا پیدا نکردم. ما افغان‌ها از اروپا بهشت ساخته‌ایم. می‌خواهم به مردم بگویم که اینطور نیست.»

هومن داستان خاصی از وضعیت وحشتناک راه یا مشکلات کمپ‎های که در زمان رسیدن به سویدن در آن اقامت داشت، ندارد. به گفتۀ او، همه چیز «خوب» بود. حداقل در روزهای اول.

با تبسم می‌گوید: «دیدم که کمپ زیر ۱۸ سال بهتر است. غذاهای بهتر دارند، دسترسی به داکتر و ابزارهای ورزشی دارند. آنجا رفتم. آنها به تازه‎واردها کارت‌های ویژه دادند که برای رفت‎وآمد استفاده می‎کردیم و ما را به مکتب روان کردند.»

هومن وقتی از دانش‎گاه فارغ شد، ۲۳ سال سن داشت؛ اما در سویدن به مأموران ادارۀ پناه‎جویان گفته بود که ۱۷ سال سن دارد و هنوز مکتبش را تمام نکرده است. تا هومن کمی زبان سویدنی یاد گرفت، خود را در صنف نهم مکتب یافت.

با خنده می‌گوید: «خیلی چیزها یاد گرفتم.»

ولی به‎زودی به حقیقت پی‎برد.

آهی می‌کشد :«می‌خواستم کار پیدا کنم. خیلی زمان می‌برد.»

وقتی که هومن ۱۸ ساله شد، او را به کمپ بزرگسالان منتقل کردند که به گفتۀ او، به اندازه کمپ زیر سن ۱۸ سال سهولت و آسایش نداشت.

او می‌گوید :«ماهانه فقط ۱۰۰۰ کرونا (تقریبا ۱۲۴ دالر) برای تهیه صابون، شامپو و چیزهای دیگر می‌دادند. غذا خوب نبود. اگر مریض می‌شدی یک ماه یا بیشتر طول می‌کشید تا به داکتر بروی. در همین یک ماه ممکن بود بمیری.»

او هم‎چنین متوجه شد که آرزوی دریافت اقامت در مدت کوتاه به حقیقت نخواهد پیوست.

او می‌گوید: «آنها به من گفتند که دو سال طول می‌کشد تا نامه اقامت به من بدهند. و بعد از آن ممکن است ۴ یا ۵ سال دیگر طول بکشد تا در جایی مشغول به کار شوم. نمی‌خواستم عمرم را طلف کنم.»

هومن برای مشاوره با خانواده خود به تماس شد. خانواده به من گفتند: «اگر می‌توانی راهی پیدا کنی تا مدرک ماستری خود را بگیری، پس همین کار را انجام بده، ولی اگر مجبور بودم مدرسه را دوباره بخوانم، پس باید به خانه برگردم.»

او بالاخره حقیقت زندگی‎اش را به مسئولان ادارۀ مهاجرت سویدن در میان گذاشت. هومن گفت که او به دنبال ادامه تحصیل در رشته تاریخ است. هومن افزود، هرچند آنها پیشنهاد کمک دادند، ولی من در آن زمان تصمیم را گرفته بودم و ‌خواستم که به تجربه‌ زندگی در خارج از کشور پایان بدهم.

او می‌گوید: «در سویدن افسردگی گرفته بودم. واقعا می‌خواستم که به خانه برگردم.»

پس به کشور بازگشت، ولی متوجه شد که مشکلاتی که از آن فرار کرده بود، بهتر نه، بلکه بدتر شده‌اند. او می‎افزاید: «دولت همیشه به مردم دروغ می‌گوید. آنها نمی‌توانند زمینۀ ماندن مردم در کشور فراهم کنند و از فرار آن‎ها جلوگیری کنند.»

او به دنبال کار، وبسایت‌های مختلف را می‌بیند و سی‎وی/خلص‎ سوانح خود را به هرجایی که مناسب ببیند ارسال می‌کند. تا به حال هیچ نتیجه‌ای نگرفته است. او می‌گوید همین نبود کار است که بیشتر افغان‌ها را به خارج از کشور می‌راند.

«بیشتر از ۹۰ درصد از کسانی که کشور را ترک می‌کنند برای پیدا کردن کار می‌روند. یکی از اعضای خانواده می‌رود و برای بقیه اعضای خانواده خود پول می‌فرستد.»

‌او به‎راحتی ادعاهای مهاجرین مبنی بر نبود امنیت و ثبات را رد می‎کند.

او با بی‌اعتنایی می‌گوید: «افغانستان ۱۰۰ سال است که درگیر جنگ است.این که مشکلی نیست؟»

IMG_0893

.هومن با جمعی از همراهانش در استگاه مترو

رقم افغان‎های پناه‎جو در اروپا خیلی بالا رفته است. به گزارش کمیساریای عالی سازمان ملل برای پناهندگان UNHCR، بیش از ۲۰۰ هزار افغان در سال گذشته کشور خود را به مقصد زندگی بهتر در اروپا ترک کرده‌اند. انتظار می‌رود که در سال ۲۰۱۶ مردم بیشتری زندگی خود را به امید پیداکردن امنیت و آسایش به خطر بیاندازند. افغان‌ها بعد از سوری‌ها بیشترین تعداد مهاجرین جهان را دارند.

حالا هومن که خودش این سفر را طی کرده و چیز مهمی در آن نیافته و دوباره بازگشته است، تلاش می‎کند که مردم را از رفتن به اروپا باز دارد.

او می‌گوید: «من به بچه‌های کاکای خود گفتم که به اروپا نروند، ولی به حرفم گوش ندادند. آنها به جرمنی رفتند، ولی پس آمدند.»

مسلما بعضی افغان‌ها در حال بازگشتند. طبق گزارش سازمان بین‌المللی مهاجرت در سه ماه اول سال ۲۰۱۶، یک هزاروچهار صد نفر به افغانستان بازگشته‌اند که این رقم در کل سال ۲۰۱۵ کبه ۱۴۰۰ نفر می‎رسید.

اما با این هم، رقم کسانی که دوباره از اروپا به کشور بر می‎گردند در مقایسه با جمعیتی که کشور را همه‎روزه ترک می‎کنند، یک رقم خیلی کوچکی است.

سازمان مهاجرت سویدن به هومن ۳۰۰۰ دالر پرداخت تا به افغانستان بازگردد. این مبلغ تمام خرج مهاجرت او را دربر نم‎یگیرد، ولی حداقل او حالا در خانۀ خود است.

حالا او تجربه خود را با دیگران در میان می‌گذارد. او با افتخار نام یک شبکه تلویزیونی محلی را می‎گیرد و می‌گوید: «در تلویزیون میوند مهمان بودم.» و می‌خندد، «ولی متأسفانه در آن زمان کابل برق نداشت و هیچ کسی نشنید من چه گفتم.»

تلاش‌های بسیاری برای جلوگیری از مهاجرت افغان‌ها صورت گرفته است. دولت کمپاین «با من بمان» را راه‌اندازی کرده است.

در حالی که رئیس‌جمهور کشور از راه خشونت‌آمیز معمول خود کمپاینی را در پیش گرفته است.

رئیس‌جمهور در ماه مارچ به شبکه بی‌بی‌سی گفته بود: «یک کشور با مهاجرت جمعیت تحصیل‌کرده‌اش دوام نمی‌آورد.» او می‎گوید، کسانی که افغانستان میلیون‌ها دالر برای آنها هزینه کرده است «زیر کمترین فشار» فرار می‌کنند.

او در این مصاحبه گفت: «من به هیچ عنوان با این گروه احساس همدردی ندارم.» که خشم خیلی‎ها را بر انگیخت.

IMG_0896

هومن در میان همصنفانش در کلاس نهم. ظاهرا خوشحال به نظر می‌رسد.

نهادهای جامعۀ مدنی اما شیوۀ مصالحه‌آمیزتری را برای جلوگیری از فرار این افغان‎ها در پیش گرفته‎اند. یک گروه از این فعالان، کمپاین #افغانستان_به_تو_نیاز_دارد را در فیسبوک و تویتر راه‎اندازی کرده است.

کشورهایی که مهاجرین به آنجا مهاجرت می‌کنند هم تلاش می‎کنند، گروه‎های جمعیتی که تازه می‎خواهند کشورشان را ترک کنند، آن‎ها را به‎گونه‎ای از طریق پوستر و وبسایت پشیمان کند و از ورودشان به اروپا جلوگیری کنند.

ولی به نظر می‌رسد که این روند به سادگی کم نخواهد شد.

هومن امیدوار است که ارزیابی او از وضعیت اروپا انتقال پیام رک‎وراست او، تعدادی از هموطنان او را از این سفر پشیمان کند.

او پیام خود را هم‎چنین از طریق فیسبوک و توییتر به مردم می‌رساند و قصد دارد کتابی در مورد سفر خود نیز بنویسد.

او می‌گوید: «من یک کتابچه و قلم همراه خود داشتم و همه اتفاقاتی که برایم افتاد را دانه‎به‎دانه ثبت کردم و نوشتم. دوست دارم بتوانم آن را به نشر برسانم. مردم فکر می‎کنند اروپا بهشت روی زمین است، ولی من می‌خواهم حقیقت را در کتابم بنویسم.»

(۲۳۸)

پناه‎جویی که تازه از اروپا بازکشته است: «ما افغان‌ها از اروپا بهشت ساخته‌ایم، ولی اینطور نیست»

درباره نویسنده
-